آموزش 2 روش سربندی الکتروموتور سه فاز که هر صنعتگری باید بداند

روش های سربندی الکتروموتور سه فاز

به طور کلی دو روش برای سربندی موتور سه فاز وجود دارد که عبارتند از:

1. روش راه اندازی الکتروموتور ستاره 
2. روش راه اندازی الکتروموتور مثلث

نقشه سربندی موتور سه فاز

هرگاه شبکه سه فاز را به ابتدای کلاف ها یعنی 1U و 1V و 1W متصل کنیم و انتهای سیم پیچ ها یعنی 2U و 2V و 2W را به یکدیگر متصل کنیم، سربندی موتور سه فاز به روش ستاره را انجام داده ایم. نقشه سربندی موتور سه فاز به روش ستاره را در شکل زیر می توانید مشاهده نمایید.

اما اگر انتهای کلاف اول (2U) را به ابتدای کلاف دوم (1V) و انتهای کلاف دوم (2V) را به ابتدای کلاف سوم (1W) و به همین ترتیب انتهای کلاف سوم (2W) را به ابتدای کلاف اول (1U) متصل کنیم، سربندی موتور سه فاز به روش مثلث را انجام داده ایم که در تصویر زیر به خوبی نمایش داده شده است.

سربندی موتور ستاره مثلث

تا اینجا نقشه سربندی موتور سه فاز و نحوه قرار گرفتن کلاف ها در تخته کلم را بررسی کردیم؛ حالا وقت آن رسیده است که اطلاعات بیشتری در خصوص هریک از انواع سربندی موتور ستاره مثلث کسب کنیم.

سربندی موتور سه فاز به روش ستاره

برای راه اندازی موتور به روش ستاره کافی است هریک از کابل های سه فاز را به یکی از ابتدای کلاف ها (U1,V1,W1) متصل کنیم و انتهای کلاف ها را با یک پل به هم متصل کنیم. در این حالت ولتاژی که دو سر هر کلاف می افتد، با نسبت 1.73 افت می کند؛ به عنوان مثال اگر ولتاژ برق سه فاز در ایران 380 ولت باشد، این عدد را باید به 1.73 تقسیم کنید که عدد حدودی 220 ولت به دست می آید و نشان دهنده ولتاژی است که به دو سر یک کلاف می رسد. نمودار الکتریکی این اتصال به شکل زیر است:

سربندی موتور سه فاز به روش مثلث

اما در سربندی موتور سه فاز به روش مثلث ولتاژی که به دو سر کلاف می رسد، برابر با ولتاژ شبکه است. به همین علت موتور جریان بالاتری نسبت به روش ستاره از شبکه می کشد و گشتاور بالاتری خواهد داشت. به عنوان مثال اگر ولتاژ برق سه فاز در ایران 380 ولت باشد و موتور به روش مثلث راه اندازی شود، میزان ولتاژی به که به دو سر یک کلاف می رسد، 380 ولت خواهد بود.

یکی از نکات بسیار مهم در خصوص سربندی موتور سه فاز به روش مثلث این است که حتماً روی پلاک موتور باید ولتاژ مجاز برای حالت مثلث، 380 ولت ذکر شده باشد؛ در غیر اینصورت اگر موتور به صورت مثلث سربندی شود و ولتاژ 380 به کلاف ها برسد، موتور می سوزد. برای اینکه با مفاهیم پلاک موتور بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد می کنیم مقاله پلاک خوانی الکتروموتور را مطالعه فرمایید.

نمودار الکتریکی سربندی موتور سه فاز به روش مثلث را در تصویر زیر مشاهده می کنید:

البته به خاطر داشته باشید که علیرغم اینکه روش ستاره میزان کمتری جریان از شبکه می کشد ولی پس از رسیدن موتور به دور نامی خود باید با استفاده از مدارهای کنتاکتوری، سربندی را به حالت مثلث تبدیل کنیم؛ وگرنه احتمال اینکه موتور نتواند بار را تحمل کند، بسیار بالا می رود. البته همانطور که اشاره کردیم، موتور باید توانایی تحمل ولتاژ 380 ولت را داشته باشد؛ در غیر اینصورت، یا باید از ترانس های کاهنده ولتاژ 380 به 220 ولت استفاده کنیم و یا از اینورتر استفاده شود.

مزایای اینورتر نسبته به سربندی

استفاده از اینورتر مزایای بیشتری نسبت به سایر روش ها دارد؛ از جمله:

• کنترل دور موتور
• حذف لگدهای اولیه موتور
• مصرف برق بهینه تر

علاوه بر این موارد، با استفاده از اینورترهای تکفاز به سه فاز، می توان موتورهای سه فاز را با برق شهری 220 ولت نیز راه اندازی کرد که مزیت بسیار بزرگی به شمار می رود. یکی از روش های راه اندازی موتورها، با استفاده از کلید دستی است که در مقاله راه اندازی الکتروموتور توسط کلید دستی به طور کامل در خصوص آن توضیح داده ایم.